Feyzullah Çınar (1937-1983)

funghu

Kıdemli Üye
13 Şub 2021
935
13,171
İstanbul
Feyzullah Çınar (1937-1983)​

Gürpınar köyünde doğdu. Ali Haydar ve Altun’un oğlu. İki kere evlendi, biri kız olmak üzere dört çocuğu oldu. Ankara Büyükşehir Belediyesinde işçi iken, Kurtuluş parkında geçirdiği kalp krizi sonucu öldü. İlkokulda iken saza başladı ve bu alanda oldukça ilerleme kaydetti. Geçimini saz ve deyiş söylemeyi düşündü. Genç yaşlarda, önce İstanbul, sonra Ankara’ya gitti. 1960’ta “Fazilet” adında ilk plağını doldurdu. Toplam dört adet uzunçalar, altmış kadar kırk beşlik plak ve kırktan fazla kaset doldurdu. 1968’de Prof. Melikoff ile Fransa’ya ve diğer Avrupa ülkelerine gitti. Onunla birlikte müzik ve Alevilikte Ayin-i cem konularında konferans ve konserler verdi. Daha ziyade Pir Sultan, Hatayî, Kazak Abdal ve Seyranî gibi âşıklardan usta malı deyişler okuyan Çınar’ın, şiirleri, sayıca az olup teknik yönden zayıftır. Şiirlerinde mahlas olarak adını kullandı.


DÖRT BÜYÜK
Şu dünyada en kuvvetli dört büyük
Akıl fikir ilim bir de çalışmak
Yer yüzünde her kuvvetin sahibi
Akıl fikir ilim bir de çalışmak

Komşunun yaptı(ğı)na ne güzel deme
Sen aynı insansın ona imrenme
Yapılan işleri keramet sanma
Akıl fikir ilim bir de çalışmak

Atom denen kuvvet bir maden idi
Topraklar altında hep yatar idi
Bunu atom diye kim icat etti
Akıl fikir ilim bir de çalışmak

Yıllar yılı işte budur feryadım
Dostların dilinde söylenir adım
FEYZULLAH’ım dört esasa bağlandım
Akıl fikir ilim bir de çalışmak

LANET
Bozuk düzen devam etsin
Diyen bensem bana lanet
Gay-ı meşru milyonları

Yiyen bensem bana lanet
Yiyen sensen sana lanet

Vatanda kalmadı dirlik
Olmaz olsun böyle birlik
İpek kumaş rugan terlik

Giyen bensem bana lanet
Giyen sensen sana lanet

Vatan çiftliğim diyerek
Fakir halkı çiğneyerek
Viski içip et yiyerek

Doyam bensem bana lanet
Doyan sensen sana lanet

Ne söylesem azdır sana
Çün değilsin halktan yana
Burjuvalar kervanına

Uyan bensem bana lanet
Uyan sensen sana lanet

FEYZULLAH’ın dolmaz kabı
Çıktı hazinenin dibi
Memleketi soğan gibi

Soyan bensem bana lanet
Soyan sensen sana lanet

BU MU SOSYAL ADALET
Görmedik kimseden vefa
Derdimize yoktur deva
Ele sefa bize cefa

Düştü sosyal adaletten
Düştü kardaş bu düzende

Vücudumuz bitkin artık
Ellerimiz çatlak yarık
Ele çizme bize çarık

Düştü sosyal adaletten
Düştü kardaş bu düzende

Yalan söze olduk sağır
İçimize girdi kahır
Ele villa bize ahır

Düştü sosyal adaletten
Düştü kardaş bu düzende

Altımızda yoktur döşek
Derdimizi kime deşek
Ele taksi bize eşek

Düştü sosyal adaletten
Düştü kardaş bu düzende

FEYZULLAH’ım deme şükür
Şükür diyen kaldı fakir
Ele altın bize bakır

Düştü sosyal adaletten
Düştü kardaş bu düzende

KAYNAK: Sivas-Çamşıhı Yöresi Halk Şairleri / Yrd. Doç. Dr. Doğan KAYA

=========================================

Feyzullah Çınar

Yukarıda anlattığımız kültür ve gelenekten yetişen bir halk ozanı (aşığı) Feyzullah Çınar. 1937 yılında Sivas Çamşıhı'nın Çamağa Köyü'nde doğmuş; tam beş yaşındayken almış eline bağlamayı... Şeyh Ahmet Yasevi'nin soyundan gelen ozan. Pir Sultan Abdal'ı, Kaygusuz'u, Virani'yi dinleyerek büyür; 14-15 yaşlarında ise iyi saz çalip, türkü söyleyen bir kişidir artık.

Anadolu'nun o aman vermez çileli yaşamından büyük kente, İstanbul'a gelmesiyle başlayan zorlu yaşam öyküsü O'nu sazıyla daha da yakınlaştırmıştır. İstanbul'da girdiği işler doyurmaz aşığı, O gönlündeki aşkı. toplumsal çelişkileri paylaşmak ister diğer insanlarla. Tam da bu sırada birlikte olduğu dostları Feyzullah Çınar'a bir plak yapmak isterler. Plağın bir yüzü Agahî Baba'nın "Fazilet" adlı deyişi, diğer yüzü Malatyalı Esirî'nin Şah Hüseyin'e mersiyesi...Yıl 1966; o yıllarda Alevi deyişlerini çalıp söylemek pek çok açıdan zor. Ama koca Çınar durur mu? Aldı mı sazı eline, vurdu mu sazın teline söyler Pir Sultan'dan, Viranî'den, Kul Himmet'ten... işte o gün bu gündür ait olduğu kültürün o güzel ürünlerini altmıştan fazla plağa okumuştur ozan.

1969 yılında Fransa'ya giden Çınar, Alevi-Bektaşi kültürü ve müziği üzerine Irene Melikoff'la birlikte konferanslara katılır, konserler verir. Bir çok Avrupa ülkesinde radyo programlarına katılır. Ozanın Fransa Radyo Televizyoncu ve Unesco tarafından iki long-play'i yayınlanır.

Feyzullah Çınar, Alevi-Bektaşi ozanlarının içinde kırsaldan kente göçmüş, ancak geleneksel kültüründen hiç bir şey yitirmeden sanatını uygulamış ender kişilerden biridir. O geleneksel kültürünü yaşatarak içinde bulunduğu toplumun sorunlarını dile getiren bir ozandır. O'nun sanat yaşamına baktığımızda koca Çınar'ın yine bir başka çınarın izinden gittiğini görürüz... Bu kişi Pir Sultan Abdal'dan başkası değildir. Pir Sultan'ı ve Pir Sultan geleneğini kendine kılavuz seçmiştir. O sazının telinden dökülen melodiler bin yıllık geleneğin sözcüsü gibidir. Pir Sultan deyişlerini sanki Çınar seslendirsin diye yazmıştır. Çınar deyişleri, öylesine yüksek bir sanat gücüyle icra eder, ve dilinden dökülen her sözün anlamı müzikle öylesine bütünleşir ki, yüzlerce yıllık Alevi kültürü ile binlerce yıllık Anadolu kültürlerinin sentezinden doğan bir ses çakılır kulaklarımıza.

Feyzullah Çınar usta malı söyler deyişlerini. Yedi kutuplardan en çok Pir Sultan Abdal, Virani, Kul Himmet ve Hatayi'nin deyişlerini çalar ve okur. Geçmişle günümüz arasındaki köprü görevini üstlenmiş o ozanların işlevini Çınar'da da görürüz. Bu bakımdan günümüz ozanlarının deyişleri de O'nun için diğerleri kadar önemli, hatta kutsaldır. Kul Ahmet, Sefil İbrahim, Celalî kendi döneminin toplumcu ozanlarıdır ve bunların deyişleri Çınarsın dilinde ve telinde ustucu yorumlanır. Feyzullah Çınar 1960'lı ve 70'li yılların toplumsal açıdan çileli, karamsar, tehlikeli ortamı içinde ozanlık yapmaya çabalar. Türkiye'yi bir uçtan diğer uca dört kez dolaşır. Halkına umut verir, yüreklendirir onları. Toplumcu deyişleri seslendirdiği için hapse atılır. Ancak yine söyler, yine çalar sazım...

1983 yılında daha 46 yaşındayken Çınar yaşama gözlerini kapatır. Ancak O'nun sesi bu toprağa gönül vermiş dostlarının kulağında yaşamaya devam ediyor.

Kaynak: ( )


Bazı Albümleri:


• Erenler Meclisi 1978
• Sönmez 239
• Hizmet Verdiler (Sönmez 374)
• Hü Dost (Yağmur Plak) 1979
• Feyzullah Çınar 2 - Harika Plak
• Feyzullah Çınar 3 - Kerrar Aşkına (Harika Kaset)
• Aşkın Çilesi (Uzelli 953)
• Veda Bantı
• Ya Dost
• Feyzullah Çınar 3 - Uzelli 324
• Kerbela'da Uçan Dertli Turnalar 1993
• Feyzullah Çınar 2 - Seda 2021
• Turquie Chants Sacrés D'anatolie [1971]
• Sacred Chants Of Anatolia 1995
• Nefes Cd 1997
• Fazilet Cd 2003
• Kuzular
• Pir Sultan Abdal & Yeryüzü Şarkısı
• Geldim Şu Alemi
• Karabaş Mı









ex7ncmj.png
 
Üst